De oorsprong van Advaita: het idee van non-dualiteit

De term Advaita(soms geschreven of uitgesproken als advatia) komt uit het Sanskriet en betekent letterlijk niet-twee (a = niet, dvaita = twee). Het verwijst naar een filosofische en spirituele stroming binnen het hindoeïsme die stelt dat de ultieme werkelijkheid ondeelbaar is. Met andere woorden: er is geen fundamenteel verschil tussen het zelf (Atman) en het absolute (Brahman).

Wortels in de oude Indiase wijsheid

De oorsprong van Advaita ligt in de Upanishads, oude Indiase teksten die tussen ongeveer 800 en 300 voor Christus zijn ontstaan. Deze geschriften vormen het filosofische hart van de Veda’s en stellen diepgaande vragen over bewustzijn, werkelijkheid en het zelf. Bekende uitspraken zoals Tat Tvam Asi (“Dat zijt gij”) drukken de kern van Advaita al uit: wat jij in essentie bent, is hetzelfde als de ultieme werkelijkheid.

Adi Shankara en Advaita Vedanta

Hoewel de ideeën oud zijn, kreeg Advaita zijn klassieke vorm door de filosoof Adi Shankara (8e eeuw na Christus). Shankara systematiseerde de leer tot wat nu bekendstaat als Advaita Vedanta. Hij schreef commentaren op de Upanishads, de Bhagavad Gita en de Brahma Sutra’s, en verdedigde daarin het standpunt dat de wereld zoals wij die ervaren uiteindelijk een illusoir karakter heeft (maya).

Volgens Shankara is onwetendheid (avidya) de reden dat mensen zich afgescheiden voelen van de wereld en van elkaar. Verlichting ontstaat wanneer iemand inziet dat er in wezen geen scheiding bestaat.

Geen religie, maar een visie op werkelijkheid

Advaita is geen religie in de klassieke zin, maar eerder een filosofisch en spiritueel perspectief. Het schrijft geen rituelen of dogma’s voor, maar nodigt uit tot zelfonderzoek. De centrale vraag is niet: wat moet ik geloven?, maar: wie ben ik werkelijk?

Invloed tot in de moderne tijd

Tot op de dag van vandaag heeft Advaita invloed op moderne spiritualiteit, psychologie en mindfulness. Denkers als Ramana Maharshi en Nisargadatta Maharaj brachten de leer naar een wereldwijd publiek, vaak in eenvoudige taal die direct wijst naar innerlijke ervaring in plaats van theorie.

Tot slot

De oorsprong van Advaita laat zien dat het idee van eenheid en non-dualiteit al duizenden jaren oud is. Wat ooit begon als filosofische reflectie in het oude India, blijft vandaag relevant in een wereld waarin veel mensen zoeken naar verbinding, betekenis en innerlijke rust.

Advaita herinnert ons eraan dat wat we zoeken misschien nooit ver weg is geweest — omdat we het zelf al zijn.